ASF CÓ NGUY CƠ TĂNG TRỞ LẠI KHI BƯỚC VÀO MÙA MƯA
BỨC TRANH DỊCH TỄ ĐÁNG LO NGẠI KHI MÙA MƯA BẮT ĐẦU
Tháng 6 đánh dấu thời điểm chuyển mùa tại nhiều khu vực chăn nuôi trọng điểm ở Việt Nam. Sau giai đoạn nắng nóng kéo dài, độ ẩm môi trường tăng cao, lượng mưa lớn xuất hiện thường xuyên tạo điều kiện thuận lợi cho sự lưu hành và phát tán của nhiều tác nhân gây bệnh trên vật nuôi. Trong đó, Dịch tả heo châu Phi (African Swine Fever – ASF) vẫn được xem là mối đe dọa nghiêm trọng nhất đối với ngành chăn nuôi heo.
Mặc dù đã xuất hiện từ nhiều năm trước, ASF vẫn chưa có giải pháp kiểm soát hoàn toàn. Thực tế cho thấy nhiều ổ dịch mới thường xuất hiện hoặc tái phát vào đầu mùa mưa, gây thiệt hại kinh tế lớn cho người chăn nuôi.
Điều đáng lo ngại là phần lớn các trường hợp bùng phát dịch đều được phát hiện khi đàn heo đã bắt đầu xuất hiện triệu chứng lâm sàng rõ rệt hoặc tỷ lệ chết tăng cao. Khi đó, virus thường đã lưu hành trong trại từ nhiều ngày đến nhiều tuần trước đó.
Bằng chứng từ thực tế: Tỉnh Tây Ninh đã ghi nhận 24 ổ dịch ASF từ đầu năm 2026, trong đó 23/24 ổ xảy ra tại các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ, và thời tiết chuyển mùa mưa nắng thất thường được xác định là yếu tố nguy cơ cao.
Số liệu dịch tễ: Trong năm 2025, cả nước đã có 127 ổ dịch ASF, buộc tiêu hủy hơn 133.610 con heo; và từ đầu năm 2026 đến thời điểm báo cáo (tháng 4-5/2026), dịch đã xuất hiện tại 323 xã thuộc 25 tỉnh/thành phố . Điều này cho thấy mầm bệnh lưu hành rộng và nguy cơ bùng phát trở lại là rất thực tế.
VÌ SAO ASF THƯỜNG GIA TĂNG TRONG MÙA MƯA?
1. Môi trường ẩm ướt làm tăng nguy cơ lây lan cơ học
Mưa lớn làm gia tăng sự di chuyển của bùn đất, chất thải, nước mặt và các vật liệu hữu cơ có khả năng mang virus. Phương tiện vận chuyển, dụng cụ chăn nuôi và giày dép công nhân dễ trở thành nguồn phát tán mầm bệnh giữa các khu vực.
2. Tăng nguy cơ mất an toàn sinh học
Trong điều kiện thời tiết bất lợi, việc khử trùng chuồng trại thường không đạt hiệu quả tối ưu. Nhiều trang trại giảm tần suất vệ sinh hoặc không kiểm soát tốt người và phương tiện ra vào.
3. Stress do biến động thời tiết
Sự thay đổi đột ngột giữa nhiệt độ cao ban ngày và mưa lạnh về chiều tối làm gia tăng stress trên đàn heo. Điều này ảnh hưởng đến khả năng miễn dịch và làm tăng mức độ cảm nhiễm với các bệnh truyền nhiễm.
4. Tái đàn sau giai đoạn giá heo tăng
Nhiều cơ sở chăn nuôi thực hiện tái đàn vào quý II nhằm đáp ứng nhu cầu thị trường cuối năm. Việc nhập heo giống từ nhiều nguồn khác nhau làm tăng nguy cơ đưa virus ASF vào trại nếu không được kiểm soát chặt chẽ.
THÁCH THỨC LỚN NHẤT: ASF KHÔNG PHẢI LÚC NÀO CŨNG BIỂU HIỆN RÕ RÀNG
Một trong những sai lầm phổ biến hiện nay là chỉ tiến hành xét nghiệm khi đàn heo đã có biểu hiện bệnh rõ rệt.
Trên thực tế, nhiều chủng ASF đang lưu hành có thể gây:
- Sốt nhẹ hoặc sốt thoáng qua.
- Giảm ăn không đặc hiệu.
- Chậm tăng trọng.
- Tăng tỷ lệ heo còi cọc.
- Tăng tỷ lệ chết rải rác.
Những dấu hiệu này rất dễ bị nhầm lẫn với:
- PRRS (Tai xanh).
- PCV2.
- Mycoplasma hyopneumoniae.
- Salmonella spp.
- Streptococcus suis.
- Các hội chứng hô hấp phức hợp.
Do đó, việc dựa hoàn toàn vào triệu chứng lâm sàng có thể khiến người chăn nuôi bỏ lỡ “giai đoạn vàng” để phát hiện sớm dịch bệnh.
Nguồn tham khảo và đánh giá:
- Bartolome M, et al. (2025). Veterinární medicína: Nghiên cứu phân tích 450 mẫu từ 30 xe vận chuyển heo, phát hiện 16,67% xe dương tính ASFV tại nhiều vị trí như sàn xe, lốp xe, giày dép người lái → Khẳng định vai trò lây lan cơ học qua phương tiện và giày dép.
- Kwon T, et al. (2024). Frontiers in Veterinary Science: Đánh giá sức đề kháng cao của ASFV trong môi trường, đồng thời chứng minh gạc ẩm và miếng lau bọt biển giúp phát hiện virus từ bề mặt hiệu quả hơn → Cơ sở cho giám sát môi trường chủ động.