NHỮNG XÉT NGHIỆM ASF NÊN THỰC HIỆN SỚM TRONG MÙA MƯA
XÉT NGHIỆM ASF NÊN THỰC HIỆN
1. Real-time PCR phát hiện ASFV
Đây vẫn là phương pháp có độ nhạy và độ đặc hiệu cao nhất để phát hiện virus ASF.
Mẫu phù hợp:
- Máu EDTA
- Hạch lympho
- Lách
- Amidan
- Dịch ngoáy miệng đối với chương trình giám sát
Nên thực hiện khi:
- Heo sốt không rõ nguyên nhân
- Xuất hiện chết rải rác
- Sau khi nhập đàn mới
- Khu vực xung quanh xuất hiện ổ dịch
2. Tầm soát đồng thời PRRS và PCV2
Nhiều ổ dịch thực tế ghi nhận hiện tượng đồng nhiễm:
- ASF + PRRS
- ASF + PCV2
- ASF + Mycoplasma
Các bệnh này làm suy giảm miễn dịch và khiến tỷ lệ chết tăng mạnh hơn so với ASF đơn độc. Việc xét nghiệm đồng thời giúp đánh giá đầy đủ tình trạng sức khỏe đàn và hỗ trợ xây dựng phác đồ xử lý phù hợp.
Tình trạng đồng nhiễm thực tế: Các mẫu bệnh phẩm thực tế đã ghi nhận tỷ lệ đồng nhiễm PRRSV + PCV2 lên tới 7.37% . Ngoài ra, các trường hợp đồng nhiễm PCV2 với các vi khuẩn cơ hội khác như Haemophilus parasuis cũng thường xuyên được báo cáo.
3. Giám sát môi trường bằng PCR
Một số trang trại lớn hiện nay đã triển khai chương trình giám sát chủ động thông qua:
- Nước uống
- Máng ăn
- Sàn chuồng
- Dụng cụ chăn nuôi
Phương pháp này cho phép phát hiện nguy cơ xâm nhập của virus trước khi xuất hiện biểu hiện lâm sàng trên đàn.
4. Giải trình tự gen đối với các ổ dịch bất thường
Trong trường hợp:
- Kết quả PCR không điển hình
- Dịch bùng phát dù đã tăng cường an toàn sinh học
- Xuất hiện biểu hiện lâm sàng khác thường
Giải trình tự gen giúp:
- Xác nhận tác nhân/genotype gây bệnh
- Theo dõi biến đổi di truyền của virus
- Hỗ trợ điều tra nguồn lây
NHỮNG DẤU HIỆU CẢNH BÁO KHÔNG NÊN BỎ QUA
Người chăn nuôi cần lấy mẫu xét nghiệm ngay khi phát hiện một trong các dấu hiệu sau:
- Sốt trên 40,5°C.
- Bỏ ăn hàng loạt.
- Tăng tỷ lệ chết đột ngột.
- Da tím tái ở tai, bụng hoặc chân.
- Xuất huyết điểm ở da.
- Heo nái sảy thai bất thường.
- Giảm lượng thức ăn tiêu thụ không rõ nguyên nhân.
Việc chậm trễ chỉ từ 3 – 5 ngày có thể khiến virus lan rộng ra toàn bộ khu vực sản xuất.
Chủ động phát hiện sớm – Chi phí thấp hơn rất nhiều so với xử lý ổ dịch
- Nhiều nghiên cứu dịch tễ cho thấy chi phí giám sát định kỳ bằng PCR chỉ chiếm một phần rất nhỏ so với thiệt hại do tiêu hủy đàn, ngừng tái đàn và gián đoạn sản xuất khi dịch ASF bùng phát.
- Trong bối cảnh bước vào mùa mưa năm 2026, việc xây dựng chương trình giám sát chủ động bằng xét nghiệm Real-time PCR kết hợp theo dõi an toàn sinh học cần được xem là giải pháp trọng tâm giúp các trang trại phát hiện sớm nguy cơ, hạn chế lây lan và bảo vệ hiệu quả năng suất chăn nuôi.
- Phát hiện sớm không giúp điều trị ASF, nhưng là yếu tố quyết định giúp bảo vệ phần còn lại của đàn trước khi dịch bệnh vượt khỏi tầm kiểm soát.
- Frontiers in Veterinary Science (bảng so sánh, đăng tải trên NIH): Khẳng định qPCR/Real-time PCR có độ nhạy cao, tỷ lệ nhiễm chéo thấp, là “tiêu chuẩn vàng” chẩn đoán ASF ngay cả khi chưa có triệu chứng.
- Coronado L, et al. (2025). Pathogens (MDPI): Phát triển thành công duplex RT-qPCR phát hiện đồng thời ASFV và CSFV trong cùng một ống phản ứng, ngưỡng phát hiện ASFV đạt 0,25 TCID50/phản ứng.
- Nghiên cứu thực địa tại Việt Nam (2024). BMC Research Notes: Áp dụng multiplex RT – PCR trên mẫu heo từ 2018-2021, đạt độ nhạy 98,8% và độ đặc hiệu 100%, cho phép dùng mẫu thô không tinh sạch.
ASF CÓ NGUY CƠ TĂNG TRỞ LẠI KHI BƯỚC VÀO MÙA MƯA